|
تعريف گوش دادن فعال
يافتن معناي گفتار ديگران در ذهن خود گوش
دادن است.
با اين تعريف شنيدن با گوش دادن متفاوت است . شنيدن فعاليتي جسمي
است و نيازي به يادگيري ندارد، چرا كه دستگاه شنوايی ما غيرارادي
در اثر برخورد صداها، تحريك شده و شنيدن احساس مي شود.
اما گوش دادن فعاليتي ذهني است كه نيازمند يادگيري است و تا به آن
توجه نكنيم ادراك نمي شود.
ما با گوش هاي خود مي شنويم اما با مغزمان گوش مي دهيم.
فوايد و كاركردها گوش دادن
1 تمركز بر پيام هاي ديگران
2 برداشت كامل و درك مناسب تر منظور ديگران
3 ابراز علاقه، نگراني و توجه به ديگران
4- تشويق ديگران به بيان و ابراز آزادانه و صادقانه مسائل خود
5 تقويت ارتباط و تعامل خود با ديگران
6 افزايش تفاهم ما با ديگران
7 جلوگيري از سوء تفاهم ها
8 افزايش قدرت يادگيري
9 كمك به خودآگاهي و گسترش شناخت از خود و ديگران
10 افزايش روحيه ي مشاركت جويي و كار گروهي
مهارت هاي اساسي گوش دادن فعال
1 مهارت توجه :
يعني توجه جسمي و غير كلامي به طرف مقابل
كه به او نشان دهد دقيقاً به صحبت هاي او گوش مي دهيم مثلاً هنگام
گوش دادن با بدني مايل به روبرو، در فاصله ي مناسب، رو در روي
گوينده قرار گرفته و نگاه ما تا شعاع نيم متري صورت گوينده باشد،
ضمن پرهيز از رفتارهاي مغشوش کنندهء حواس و هوش (بازي با كلي و سكه
و...) سعي كنيم شنونده اي خشك و بي حركت نباشيم و محيط گفتگو را از
عوامل مزاحم و ترس آور دور كنيم.
2 مهارت پي گيري :
گاهي گوينده نگران و هيجان زده است كه در
حالت هاي چهره، تُن صدا و رفتارهاي او نمايان مي شود، در اين صورت
بايد بدون زورگويي او را به صحبت كردن دعوت كنيم. مثلاً با استفاده
از جملات باز کننده صحبت، (امروز سرحال به نظر نمي رسي! خوب !
بعد چي شد! ادامه بده ! ) با استفاده از كلمات تشويقي كوتاه (ها
ها درست بله و ...) با استفاده از سؤال هاي كوتاه و باز و يا
حتي گاهي سكوت توأم با توجه و مشاهده ي او مي تواند اين موانع را
از ميان بردارد.
3 مهارت انعكاسي :
يعني انعكاس توضيحات و احساسات و معاني
درك شده از گوينده به خود او كه نشان دهنده ي درك و فهم و پذيرش او
نزد شنونده است.
راهكارهاي عملي گوش دادن فعال
1 براي درك بيشتر گوينده به علايم
غيركلامي (زبان بدن) او توجه كنيم.
2 خود را به جاي گوينده قرار داده و سعي كنيم دنيا را از ديدگاه
او ببينيم و درك كنيم.
3 با طرح سؤالاتي از خود، حساسيت گيرندگي مان را افزايش دهيم.
مثلاً ( چرا او حالا اين موضوع را به من گفت ؟ - منظور او چيست؟ -
نكات اصلي حرف او چيست ؟ و...)
4 به ياد داشته باشيم كه سرعت متوسط تكلم انسان بين 125 تا 175
كلمه در دقيقه است. در صورتي كه سرعت متوسط تفكر انسان بين 400 تا
800 كلمه در دقيقه است. از اين فرصت براي پردازش اطلاعات گوينده
خوب استفاده كنيم.
5 عوامل پراگنده گی هوش و حواس را به حداقل برسانيم از جمله :
- بازي كردن با كلي و سكه و ...
- تكان خوردن يا حالت عصبي
- ضرب( طبله نوازی) روي ميز با انگشتان
- جا به جا شدن مكرر
- تماشاي تلويزيون
- سر تكان دادن به عابرين
- روزنامه خواندن و .....
6 ارتباط چشمي مناسب برقرار كنيم. نه آن قدر خيره شويم كه گوينده
را معذب كنيم و نه آن قدر به او نگاه نكنيم كه تصور كند به ارتباط
با او علاقه اي نداريم .
7 موانع فيزيكي را از بين ببريم مثلاً در دفتر كار خود، از پشت
ميز بيرون آمده و در كنار او بنشينيم و صحبت كنيم.
8 بهتر است به گونه اي بنشينيم كه بدن ما كمي متمايل به جلو و به
طرف گوينده باشد.
9 احساسات درك شده اش را به او انعكاس دهيم مثلاً ( گويا موضوعي
باعث خوشحاليت شده ؟! ، غمگين به نظر مي رسي ! و ...)
10 با بيان عباراتي گوينده را به ادامه ي صحبت تشويق كنيم مثلاً
(خوب خوب! - بعد چي شد؟ - جدي ؟! واقعاً ؟! و ...)
11 گوينده را با سؤالات پي در پي بمباران نكنيم كه احساس كند
مورد بازجويي قرار گرفته است.
12 در گوش دادن به مطالب مهم ،از يادداشت برداري نكات كليدي غفلت
نكنيم.
13 درك خود را از احساسات گوينده بيان كنيم مثلاً (به نظرم اين
موضوع شما را ناراحت كرده !)
14 گاهي موضوعات مهم مطرح شده را به گوينده يادآور شويم تا ميزان
درك خود را مورد ارزيابي قرار دهيم مثلاً ( چند دقيقه اجازه دهيد
ببيننم درباره چه چيزهايي صحبت كرديم ، اول ....)
15 منظور گوينده را با كلمات خودش به او انعكاس دهيم.
16 براي خوب گوش دادن و درك بهتر گوينده ضروري است تلاش نماييم
برخي خصوصيات و توانايي ها را در خود افزايش دهيم، براي مثال
تحقيقات نشان داده است كه : - كساني كه خزانه ي واژگان غني تري
دارند، شنوندگان بهتري هستند.
- كساني كه پيشرفت تحصيلي بهتري دارند، توانايي گوش دادن آن ها نيز
بيشتر است.
- زنان در تفسير و تشخيص پيام هاي غيركلامي از مردان كارآمدترند.
- معمولاً افراد درونگرا، شنوندگان بهتري هستند.
17 تا وقتي كه گوينده مطلب خود را تمام نكرده و يا منتظر پاسخ
نيست، سخن او را قطع نكنيم.
18 - موقع شنيدن سخناني كه خوشايند ما نيست و يا مخالف خواسته ها و
تمايلات و افكار ما هستند، صبر و شكيباني از خود نشان داده و با
علايم كلامي و غيركلامي نامناسب از خود عكس العمل نشان دهيم.
19 عوامل مزاحم را از محل گفتگو دور كنيم ، مانند : (خاموش كردن
راديو، تلويزيون، تيپ (ضبط صوت) در صورت ضرورت قطع تلفن و يا نصب و
يا نصب كاغذي بر روي در اتاق با عنوان لطفاً مزاحم نشويد)
20 سدها و موانع ارتباطي اكيداً پرهيز كنيم از جمله :
- دستور دادن، تهديد كردن و ترساندن
- موعظه ، نصيحت و سخنراني كردن
- قضاوت و انتقاد كردن
- ارائه ي دلايل منطقي و يا راه حل
- تحقير ، توهين و ناسزا
21 در پرسش، از سؤال هاي كوتاه و باز استفاده كنيم.
حسن زارعيان |
