( كارین بروبێك ) وهك بهڕیوێبهری سهنتهری فرهزمانه له ڤیستهرۆس له ڕۆژی دووشهممه ڕێكهوتی 4 - 12 - 2006 دهستی به كار كرد. سهنتهری فرهزمانه له ڤێستهرۆس نزیكهی حهفتا مامۆستای زمانی دایك ی ههیه و زیاد له دوو ههزار قوتابی ههفتانه زمانی دایك دهخوێنن ، له مانه نۆ مامۆستای زمانی كوردین و نزیكهی پێنج سهد قوتابی ههفتانه زمانی كوردی دهخوێنن.
شێركۆ بێكهس كۆڕی شاعیری ناودار و نیشتیمان پهروهر فایهق بێكهسه. شێركۆ له ساڵی 1940 له شاری سلێمانی له باشووری كوردستان له دایكبووه ، خوێندنی له شاری سلێمانی و بهغداد تهواوكردووه. ئهمڕۆ شێركۆ به
ماڵئاوایی شاعیر و ڕوناكبیر مامۆستا ئهحمهد ههردی
ئهمڕۆ ڕۆژی یهكشهممه ، ڕێكهوتی 29 ـ 10ـ 2006 شاعیر و ڕوناكبیری كورد مامۆستا ئهحمهد ههردی له شاری سلێمانی، باشووری كوردستان له تهمهنی ههشتاوچوار ساڵیدا ماڵئاوایی له ژیان كرد و له گردی سهیوان به خاك سپێردرا. مامۆستا ئهحمهد ههردی ناوی ئهحمهد كوڕی حهسهن بهگ كوڕی عهزیز بهگه. له ساڵی 1922 دا له شاری سلێمانی لهدایكبووه و ههر لهوێش خوێندنی سهرهتایشی تهواو كردووه. له ساڵی 1941دا بووه به مامۆستا و كاری مامۆستایهتی كردووه. له ساڵی
بهڕێزان مامۆستایانی زمانی دایك ، كهسانی شارهزا له بواری زمان و داتادا: بۆ زیاتر پێشخستن و گهشهپێدانی فێرگهی زمانی كوردی، فێرگه پێویستی به زیادكردنی ئهندامانی گرووپی كاركردن ههیه ، داوا له ههموو ئهو بهڕێزانه دهكهین كه دهیانهوێت و دهتوانن هاوكارمان بن ، پهیوهندیمان پێوه بكهن و پێشهكی سوپاس و پێزانینمان بۆ ههموو لایهك ههیه.
2006.09.15
114 جار بینراوه
پێنجهم كۆنفرانسی مامۆستایانی زمانی دایك له (ئهبیسكۆ)
پێنجهمین كۆنفرانسی مامۆستایانی زمانی دایك له ڕۆژی دووشهممه 28 ئهگۆستی تا ڕۆژی چوارشهممه 30 ئهگوستی به بهشداری ههشتاودوو بهرپرس و ئهندامانی گرووپی ماڵپهڕهكانی پرۆژهی زمانی دایك و كۆمهڵێ بهڕێوهبهر و بهرپرسی قوتابخانهكان له باكووری سوید له ئهبیسكۆ بهسترا. ماتس ڤێننهر هۆڵم بهرپرسی پرۆژهی زمانی دایك و ڕێكخهری كۆنفرانسهكه به وتهیهكی بهخێرهاتن و پێدانی زانیاری و پرۆگرامی كۆنفرانسهكه ...
له ڕۆژی 16 ـ 8 له شاری ڤێستهرۆس به ئامادهبوونی زیاد له دووسهد مامۆستای زمانی دایك ی شارهكانی ڤێستهرۆس ، ئوپسالا ، ئوێرهبرو ، نۆرشۆپینگ و ئیسكلستونا كۆنفرانسێكی یهك ڕوژی سازكرا. مامۆستایانی زمانی دایك نوێنهرایهتی زیاد له سیوپێنج زمانی بێگانهیان دهكرد كه له قوتابخانهكانی ئهم شارانهدا وهك زمانی دایك ههفتهی یهك جار و بۆ ماوهی ههشتا خولهك دهخوێنرێن. ئهم كۆنفرانسه ههر ساڵێك جارێك به نۆرره له یهكێك لهو شارانهدا دهبهسترێت. سهرهتا
ڕۆژین چیرۆك و بابهتی تر له لاپهڕهی فێرگهی زمانی كوردی دهخوێنێتهوه. زۆر جار گرووپهكانی قوتابییانی خوێندنی زمانی دایك له نێوان پێنج تا حهوت قوتابین و به تهمهن و پۆل و ئاستی تێگهیشتن زۆر جیاوازن ، بۆیه مامۆستای زمانی دایك ههمیشه ئهو گرووپانه دهكاته گرووپی بچووكتر یا
قوتابییان هانا شوان و سرور تهها له شاری لیندسبێری وڵاتی سویدهوه دوو نامه و دیارییهكیان بۆ فێرگهی زمانی كوردی ناردووه ، ئێمهش به سوپاسهوه بڵاوی دهكهینهوه و پێشكهشی بینهران و میوانانی فێرگهی دهكهین. ههردوو قوتابی زمانی كوردیین.
بۆ میترۆلۆگهكان زۆر گرنگه بزانن چ جۆره ههورێك له ئاسماندا دروست دهبێت. شێوهی ههوریش بهپێی دوورو نزیكیهتی له زهوییهوه، ههواش شێوهی ههور دهگۆڕێ. كاتێ ههورهكه چڕو پڕ بێت ڕهنگهكهی تۆخ دهبێت، لهبهر ئهوهی تیشكی ڕۆژ به ئاسانی پێدا تێناپهڕێ..
بهڵام گهر ههورهكه تهنك بێت ئهوا تیشكی خۆر پێیدا تێدهپهڕێ و ڕهنگهكهی سپی دهبێت. ههور چهند ڕهنگێكی ههیه. لهكاتی ڕۆژئاوا بووندا. ئهویش بههۆی ئهو تۆزو خۆڵهی كه له ههوادا ههیه. بهپێی گۆشهی شكانهوهی تیشكی خۆره.
ئاووههوا بهپێی شوێنی وڵات و وهرزهکانی ساڵ دهگۆڕێ، ئهو ووڵاتانهی نزیکن له جهمسهری بهستویی باکوڕ و باشور ئاووههوایان سارده، ئهو وڵاتانهشی نزیکی هێڵی ئیستوا... ئهمه جگه لهوهی دوورو نزیکی ههتاو له زهوییهوه گرنگیهكی زۆری ههیه له گۆڕینی ئاووههوا. ههتاو ڕووناکی و گهرمی به زهویی دهگهیهنێ.سوڕانهوهی زهوی به دهوری خۆی و بهدهوری ههتاودا وهرزهکانی ساڵ و شهو و ڕۆژ دیاری دهکات.
له شاری ڤێستهرۆسی وڵاتی سویدهوه بۆ شاری بوكانی ڕۆژههڵاتی كوردستان و سهردانی مهزاری هونهرمهندی نهمر و گۆرانیبێژی دهنگ خۆش ، چریكهی كوردستان حهسهن زیرهك.
ساڵی 1928ی زاینی دوكتۆر ئهلێكساندهر فلیمینگ له وڵاتی بهریتانیا له ئازمایشگاكهی سهبارهت به بهكتریا خهریكی لێكۆڵینهوه و تۆژینهوه بوو. بۆ گهیشتن به ئامانجهكهی لهناو دهفرێكدا جۆره باكتریایهك كه بهتایبهت دهبووه هۆی پهیدابوونی جۆش و زیپكه لهسهر دهموچاوی مرۆڤ، پهروهرده دهكرد لهسهر
ههر دوو شاكار ( فهرههنگا كوردی ـ ئهلمانی ) كورمانجی و ( فهرههنگی كوردی ـ ئهڵمانی ) سۆرانی بهرههمی دوكتۆر فهریاد فازیل عومهره ، مامۆستای زمان و ئهدهب و مێژووی كورد له زانستگای ئازاد بهرلین و سهرۆكی ئینستیتووی خوێندنی كوردی بهرلین.
ئهمڕۆ ڕۆژی یهكشهممه ، ڕێكهوتی 29 ـ 10ـ 2006 شاعیر و ڕوناكبیری كورد مامۆستا ئهحمهد ههردی له شاری سلێمانی، باشووری كوردستان له تهمهنی ههشتاوچوار ساڵیدا ماڵئاوایی له ژیان كرد و له گردی سهیوان به خاك سپێردرا.
مرۆڤ له سهردهمی كۆندا ئاگری نهدهناسی و ماوهیهك لهو ڕێگایهدا ههوڵیدا و ماندوو بوو. كاتێك خۆر ئاوادهبوو ، شهو سارد و تاریك دادههات ، مرۆڤهكان پاڵیان بهیهكهوه دهدا و شهوانه له سهرما ههڵدهرهزین و چۆقهی ددانیان دههات. پاشای وڵات وتی: ئهو كهسهی بتوانێ ئاگر بدۆزێتهوه و بۆ ئێرهی بهێنێ دیاری و خهڵاتێكی چاك وهردهگرێ و ئیجازهی ههیه نهك تهنیا لای من نان بخوات ، بهڵكو له ههموو شوێنێكی ژێر دهستهڵاتی مندا هات و چویش بكات و له ههمان كاتیشدا
بهڕێزان مامۆستایانی زمانی دایك ، كهسانی شارهزا له بواری زمان و داتادا: بۆ زیاتر پێشخستن و گهشهپێدانی فێرگهی زمانی كوردی، فێرگه پێویستی به زیادكردنی ئهندامانی گرووپی كاركردن ههیه ، داوا له ههموو ئهو بهڕێزانه دهكهین كه دهیانهوێت و دهتوانن هاوكارمان بن ، پهیوهندیمان پێوه بكهن و پێشهكی سوپاس و پێزانینمان بۆ ههموو لایهك ههیه.
قوتابییان هانا شوان و سرور تهها له شاری لیندسبێری وڵاتی سویدهوه دوو نامه و دیارییهكیان بۆ فێرگهی زمانی كوردی ناردووه ، ئێمهش به سوپاسهوه بڵاوی دهكهینهوه و پێشكهشی بینهران و میوانانی فێرگهی دهكهین. ههردوو قوتابی زمانی كوردیین.
داربڕێك و خێزانهكهی له دارستانێكی گهورهدا دهژیان. كچهكهی ڕۆژانه بۆ خوێندن وكڕینی پێداویستییهكانی ماڵ دهچووه شارۆكهیهك لهو نزیكانه و بهناو دارستانهكهدا تێپهڕ دهبوو.
